Geschiedenis Arabische Astrologie


wiskunde boven alles
 
image

Het belang van de Arabische astrologie kan nauwelijks worden onderschat: in feite zijn het de moslim-geleerden geweest die ervoor gezorgd hebben dat de westerse astrologie is blijven bestaan. Dat de algemeen bekende astrologie nu een slap aftrekseltje is van de oorspronkelijke door de Arabieren doorgegeven bronnen kan deze eminente geleerden niet worden aangewreven. Maar eerst de geschiedenis.

Het middenoosten heeft in de geschiedenis steeds twee gezichten vertoond: de neiging om veroveraars en tirannen en in net voetspoor daarvan culturele vernieuwingen en hoogbloei voor te brengen. Na Alexander de Grote is wellicht Mohammed de meest opvallende in deze reeks. In 625 begon hij zijn oorlog in de woestijn en binnen een eeuw hadden de Arabische legers een rijk opgebouwd dat liep van Zuid Frankrijk over Noord Afrika en het Midden Oosten en Perzie naar Noord India tot aan de grenzen van het Tang Keizerrijk in China.

Onderwijl absorbeerde de islamitische beschaving zulke diverse culturele tradities als Griekse, Romeinse, Perzische, Joodse en Indiase. Een ware smeltkroes van alle beschavingen in die tijd dus op de Chinese na. In hun religieuze ijver verwoestten ze wel eerst het culturele centrum van het toenmalige midden oosten, namelijk de bibliotheek van Alexandrie in 642, omdat er in het nieuwe wereldrijk geen plaats was voor boeken, maar toen tegen het jaar 700 de veroveringsdrift was geluwd, begonnen de Arabische geleerden toch achting te krijgen voor de vruchten van de verschillende beschavingen waar ze mee kennis mochten maken.
 


Wiskunde

Zonder de Arabieren geen renaissance in Europa.
 
image

Ze begonnen de geschiedenis te bestuderen en de bronnen ervan voor zover die nog te vinden waren en het mag rustig worden gesteld dat de Europese renaissance niet zou hebben plaatsgevonden zonder de inspanningen van de Arabische geleerden.

Wiskunde was de wetenschap met het hoogste aanzien in de Arabische wereld en in het verlengde daarvan de astrologie, die immers ook zeker in die tijd een belangrijke wiskundige component had. Je zou zelfs kunnen stellen dat de inspanningen die werden gedaan op het gebied van de wiskunde en de astronomie waren bedoeld om de Arabische astrologie te verbeteren. Natuurlijk was er de bekende kritiek waaraan astrologie blootstond en blootstaat uit orthodoxe kring, of dat nu om de RK kerk, de gereformeerde bond of de orthodoxe islam gaat, maakt weinig uit, zowel nu als toen. Maar ook net als nu genoot de astrologie een zekere mate van populariteit bij het gewone volk, en ook de vorsten lieten zich graag het nodige influisteren door astrologen, de wereld is niet veel veranderd.



 
 

3 Bloeiperioden

De islamitische astrologie kent 3 bloeiperioden:

De eerste vond plaats in de 8e en 9e eeuw in Bagdad, Cairo en Damascus, de toenmalige centra van studie en de knooppunten van de heersende beschaving in die tijd. De belangrijke namen uit deze tijd zijn: al-Farghani [ bekend in de jaren 847 - 861 ] , Abu Ma'sgar [ 787 - 886 ] , wiens Inleiding in de astrologie nog werd bestudeerd in 12e eeuw in Europa en al_Biruni [ 973 - 1048 ] . Het is opmerkelijk dat deze schrijver astronomie en mystiek met elkaar verbond. Ibn Junus [ 1009 ] vervaardigde de Hakemite tabellen, de eerste nieuwe tabellen sinds Ptolomeus dus.

De tweede bloeiperiode in Spanje van de 10e tot de 12e eeuw. Deze bloeiperiode van de Arabische cultuur staat bekend als de periode van de Moren in Spanje. De bloei was ongekend doordat het een combinatie was van Jodendom, Christendom en Moslimcultuur. Het werd verbeeld in de roman El Cid. Sterrenwachten kwamen in Toledo, Cordoba en Sevilla, deze steden zijn er nog steeds beroemd om. Tegelijk met deze opbloei in Spanje was er een revival van de astrologie in Duitsland en Frankrijk. Zo fungeerde Spanje als doorgeefluik voor de Europese geleerden van de Arabische literatuur, want inderdaad in die tijd waren het nog geleerden die zich bezighielden met de combinatie astronomie, astrologie en wiskunde, geen half geletterde horoscoophandelaren zoals tegenwoordig.

De belangrijkste namen in deze periode zijn Averroes [ 1126- 1198] en Maimonides [ 1135 -1204 ]. Nu werd het berekeningssysteem van Potolmeus definitief vervangen door Aristoteles. In de Griekse astronomie ging men er nog van uit dat de planeetbanen perfecte cuirkels vormden, Averroes stelde als oplossing voor om te beseffen dat het in de astrologie gaat om symbolen en dat het dan niet echt van belang is of je met cirkels of met ellipsen te maken hebt of liever gezegd: of het wereldbeeld van Ptolomeus nu echt was of niet. Wat van belang is, zo Averroes, is de betekenis van het geheel als sleutel om de essentie van het universum te begrijpen.

De derde bloeiperiode van de Arabisch astrologie vond plaats in Perzie, het huidige Iran in de 13e en 14e eeuw. In die tijd werd Perzie overheerst door de Mongolen. In 1258 veroverde Haluga Khan het kalifaat van Bagdad en in tegenstelling tot de vroege volgelingen van Mohammed had deze zoon van Djengis Khan niet de behoefte om de aanwezige beschaving uit te roeien. In 1259 richtte hij een groot observatorium in waar astronomen hun gang konden gaan. De belangrijkste naam uit die tijd luidt: Juhanna abu l'Farag. Toch leverde deze laatste bloeiperiode weinig blijvends op voor de geschiedenis van de astrologie. De Arabische astrologie richtte zich vooral op wiskunde en astronomie, waardoor de belangrijkste verdere ontwikkeling van de astrologie later in de tijd plaats vond.

 
 

Hoe ging het verder?

Wie geinteresseerd is, kan de rest van dit artikel bij me opvragen. Liefst met een fatsoenlijke motivatie.